Kort antwoord
Bij een scheiding moet eerst duidelijk zijn of het bedrijf in de te verdelen boedel valt, en daarna wat het waard is. Bij een bv gaat het om de aandelen, bij een eenmanszaak om alle bezittingen en schulden. Huwelijkse voorwaarden kunnen het beeld helemaal veranderen.
Valt het bedrijf in de verdeling?
Dat hangt af van hoe jullie getrouwd zijn. In gemeenschap van goederen valt het bedrijf, of de waarde ervan, in beginsel in de gemeenschap. Zijn er huwelijkse voorwaarden, dan bepaalt de tekst daarvan of de onderneming meetelt in wat verdeeld of verrekend moet worden. Staat er een periodiek verrekenbeding in dat jullie nooit hebben uitgevoerd, dan kan de winst die in het bedrijf is blijven zitten alsnog verrekend moeten worden. Dat is een veelvoorkomende verrassing.
Bv
Bij een bv valt niet de onderneming zelf in de gemeenschap, maar de aandelen. Meestal krijgt degene die het bedrijf drijft de aandelen toebedeeld en wordt de waarde ervan in de verdeling meegenomen. De ander heeft dan recht op de helft van die waarde. Let op de belastingclaim die in de bv zit: die hoort bij de waardering te worden meegewogen.
Eenmanszaak
Bij een eenmanszaak valt formeel niet het bedrijf in de boedel, maar alles wat erin zit: de bezittingen, de vorderingen en de schulden. In de praktijk is het handiger om het bedrijf als geheel te bekijken en een waarde voor het geheel te bepalen, in plaats van elk onderdeel apart.
De waarde bepalen
Bij een gezamenlijk verzoek moeten jullie het samen eens zijn over de waarde. De Belastingdienst gaat er daarbij van uit dat de verdeling klopt en dat de gehanteerde waarde reeel is. Loop daar dus niet te snel overheen. De accountant van de onderneming kan de waarde bepalen of onderbouwen; bij een groot belang of bij verschil van inzicht kan een onafhankelijke waarderingsdeskundige uitkomst bieden.
Waar het in een internationale situatie op vastloopt
Staat het bedrijf in een ander land, of woon je in het buitenland, dan komen er vragen bij. Welk recht geldt voor jullie huwelijksvermogen? Wat betekent de verdeling fiscaal in het land waar je woont? En hoe gaat het handelsregister daar om met een verdeling die uit een Nederlandse beschikking volgt? Laat je hierover adviseren voordat de afspraken vastliggen.
Zit er een onderneming in de boedel, dan is het Pluspakket de logische keuze: de afspraken worden dan met de advocaat doorgenomen voordat ze definitief worden.
Veelgestelde vragen
Moet ik mijn bedrijf verkopen bij een scheiding?
Vrijwel nooit. Meestal blijft het bedrijf bij degene die het drijft en wordt de ander in waarde gecompenseerd, eventueel in termijnen of verrekend met andere bezittingen.
Wij hebben huwelijkse voorwaarden. Ben ik dan veilig?
Niet automatisch. Het hangt af van wat er precies in staat en of jullie je er tijdens het huwelijk aan hebben gehouden. Een verrekenbeding dat nooit is uitgevoerd komt vaak alsnog terug.
Telt de goodwill mee?
Vaak wel, maar niet altijd. Goodwill die volledig aan de persoon van de ondernemer vastzit, wordt anders behandeld dan goodwill die overdraagbaar is. Dit is een van de punten waar een waarderingsdeskundige verschil maakt.
Speelt het bedrijf een rol bij de alimentatie?
Ja. Voor de alimentatie telt wat je uit het bedrijf kunt opnemen, niet alleen wat je jezelf uitkeert. Zie alimentatie laten berekenen.