Kort antwoord
Zodra er iets buitenlands in het spel is, of het nu gaat om waar jullie wonen, jullie nationaliteit of waar het vermogen staat, wordt de scheiding een internationale zaak. Er komen dan drie vragen op: welke rechter is bevoegd, welk recht geldt, en wordt de uitspraak erkend in het land waar je woont.
Wanneer is een scheiding internationaal?
Zodra er een factor is die over de grens wijst en die invloed heeft op het verloop of de uitkomst. Een van beiden woont in het buitenland, een van beiden heeft een andere nationaliteit, jullie zijn in het buitenland getrouwd, er staat een woning of een pensioen in een ander land, of de kinderen wonen buiten Nederland.
Sommige factoren raken alleen de praktijk. Spreekt een van beiden geen Nederlands, dan gaat het gesprek in het Engels, maar aan de uitkomst verandert dat niets. Andere factoren bepalen wel degelijk wat eruit komt.
Is de Nederlandse rechter bevoegd?
Voor een gezamenlijk verzoek geldt kort gezegd: of jullie hebben allebei de Nederlandse nationaliteit, of minstens een van beiden woont in Nederland. Bij een eenzijdig verzoek gelden aanvullende eisen over hoe lang iemand er al woont.
Wonen jullie allebei in het buitenland en heeft niet allebei de Nederlandse nationaliteit, dan is de Nederlandse rechter in beginsel niet bevoegd. Er is een uitzondering voor situaties waarin scheiden in het land waar je woont niet mogelijk blijkt. Op de Filipijnen bestaat echtscheiding niet, en tot 2011 kon het op Malta ook niet. In zulke gevallen kan de Nederlandse rechter zich alsnog bevoegd verklaren.
Met de bevoegdheidstool hieronder ga je na of het in jullie geval kan. Let op: die geldt alleen voor een echtscheiding op gemeenschappelijk verzoek. Voor andere procedures, zoals alimentatie, gelden andere regels.
Welk recht wordt toegepast?
Bevoegdheid en toepasselijk recht zijn twee verschillende vragen. De Nederlandse rechter kan bevoegd zijn en toch buitenlands recht moeten toepassen.
- op de echtscheiding zelf past de Nederlandse rechter Nederlands recht toe
- op alimentatie geldt als hoofdregel het recht van het land waar degene woont die alimentatie ontvangt, met uitzonderingen
- op de verdeling van het vermogen kan het recht meespelen van het land waar jullie na het huwelijk het eerst samen woonden
Lees verder in welk recht geldt voor de alimentatie en in welk land kun je scheiden.
Wordt de scheiding erkend waar je woont?
Een Nederlandse beschikking wordt binnen de Europese Unie in beginsel zonder aparte procedure erkend. Buiten de EU hangt het af van het land: soms volstaat een gelegaliseerd afschrift met apostille, soms is er een aparte erkenningsprocedure. Vraag dat na bij de burgerlijke stand van je woonland, en regel het voordat je hertrouwt of je burgerlijke staat ergens wilt laten aanpassen. De erkenning in het buitenland regel je zelf; die zit niet in de pakketten.
De kinderen
Wonen de kinderen buiten Nederland, dan kan dat invloed hebben op de afspraken over gezag en omgang, en op de vraag welke rechter daarover mag oordelen. Het ouderschapsplan is ook dan verplicht. Zie de verdeling van de zorg over de kinderen.
Veelgestelde vragen
Wij wonen allebei buiten Nederland. Kan het toch?
Ja, als jullie allebei de Nederlandse nationaliteit hebben. Heeft maar een van beiden die, dan lukt het in beginsel niet, tenzij scheiden in je woonland onmogelijk is.
Moeten wij naar Nederland komen?
Bij een gezamenlijk verzoek is er geen zitting. De bespreking gaat via een videoverbinding en tekenen kan op afstand.
In welke taal zijn de stukken?
Het gesprek kan in het Engels. Het verzoekschrift en de beschikking zijn in het Nederlands, want de Nederlandse rechter werkt in het Nederlands.
Wij zijn in het buitenland getrouwd. Maakt dat uit?
Voor de bevoegdheid niet. Wel is een gelegaliseerd afschrift van de huwelijksakte nodig, en soms een beedigde vertaling. Zie welke documenten je nodig hebt.