Kort antwoord
Partneralimentatie is een bijdrage in het levensonderhoud van de minst verdienende ex-partner. Sinds 2020 is de duur in Nederland korter: in de hoofdregel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. Jullie mogen samen iets anders afspreken, of partneralimentatie helemaal uitsluiten.
Hoe lang duurt partneralimentatie?
Voor scheidingen die vanaf 1 januari 2020 zijn ingediend geldt als hoofdregel: de helft van de duur van het huwelijk, met een maximum van vijf jaar. Daarop zijn drie belangrijke uitzonderingen:
- zijn er kinderen die nog geen twaalf zijn, dan loopt de alimentatie door tot het jongste kind twaalf wordt
- duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar en is de ontvanger hoogstens tien jaar jonger dan de AOW-leeftijd, dan loopt het door tot de AOW ingaat
- duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar en is de ontvanger geboren op of voor 1 januari 1970, dan geldt een maximum van tien jaar
Van deze regels geldt de langste termijn. Het recht eindigt hoe dan ook zodra de ontvanger hertrouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenwonen als waren zij gehuwd. Voor kinderalimentatie geldt dat niet: die loopt gewoon door.
Is buitenlands recht op de partneralimentatie van toepassing, dan kan de duur er heel anders uitzien. Zie welk recht geldt voor de alimentatie.
Hoe de hoogte wordt bepaald
Bij toepassing van Nederlands recht gebeurt dat aan de hand van de Trema-normen. Die staan niet in de wet, maar zijn ontwikkeld binnen de rechterlijke macht en worden in vrijwel alle zaken gevolgd. Kort gezegd wordt gekeken naar wat de een nodig heeft en wat de ander kan missen; het laagste van die twee bepaalt de uitkomst.
Jullie mogen van de normen afwijken. Zijn jullie het samen eens, dan hebben jullie veel vrijheid in de hoogte en de duur, of om partneralimentatie helemaal uit te sluiten. Ook afkopen met een bedrag ineens kan.
De belasting
In Nederland is partneralimentatie aftrekbaar voor de betaler en belast bij de ontvanger. Het bedrag dat jullie afspreken is dus een brutobedrag; zet dat ook zo in het convenant. Woont een van beiden in het buitenland, ga dan na hoe het daar zit. De twee stelsels sluiten niet altijd op elkaar aan, en dat kan de ene kant of de andere kant op uitpakken. Zie echtscheiding en de fiscus.
Let op bij een mogelijke bijstandsuitkering
Verwacht je na de scheiding een bijstandsuitkering aan te vragen, wees dan extra zorgvuldig met de afspraken. De gemeente kijkt namelijk of de alimentatie is vastgesteld volgens de Trema-normen. Is er minder afgesproken dan volgens die normen zou horen, dan kan de gemeente het verschil verhalen op de ex-partner.
Een voorbeeld. Volgens de normen zou er een bepaald bedrag betaald moeten worden, maar jullie spreken minder dan de helft daarvan af. De ontvanger heeft verder geen inkomen en vraagt bijstand aan. Wat er wel wordt betaald gaat van de uitkering af, en het verschil met de norm kan de gemeente alsnog bij de betaler halen. Vermoedt de gemeente dat er bewust te weinig is afgesproken, dan loopt de ontvanger zelfs het risico dat de uitkering wordt gekort.
Zit een bijstandssituatie er mogelijk aan te komen, laat de afspraken dan doorrekenen voordat jullie ze vastleggen.
Veelgestelde vragen
Kunnen wij partneralimentatie uitsluiten?
Ja, als jullie het daarover eens zijn. Leg het duidelijk vast in het convenant. Houd wel rekening met wat hierboven staat over de bijstand.
Wat is het nihilbeding?
Een afspraak dat er geen partneralimentatie wordt betaald. Het is een van de manieren om uit te sluiten; welke formulering het beste past, hangt af van jullie situatie.
Wordt de alimentatie jaarlijks verhoogd?
Bij Nederlandse partneralimentatie geldt de wettelijke indexering, tenzij jullie die uitsluiten. Spreek uitdrukkelijk af wat jullie willen.
Kan het bedrag later worden gewijzigd?
Ja, bij een ingrijpende wijziging van omstandigheden. Jullie kunnen ook afspreken dat de alimentatie niet wijzigbaar is; zo een beding heeft echter niet in alle gevallen effect. Laat je daarover adviseren.